Η Αθήνα έζησε την μεγαλύτερη ακμή στην ιστορία της μετά την αποφασιστική νίκη επί των Περσών στη Μάχη των Πλαταιών, το 479 π.Χ., γνωστή ως ο Χρυσός Αιώνας του Περικλή. 

H Αθήνα είχε πέσει θύμα του ισχυρού Περσικού στρατού που είχε πυρπολήσει την Ακρόπολη, μετατρέποντας το «αρχαίο ιερό», τον Προ-Παρθενώνα και τα Προπύλαια, σε ερείπια, ένα χρόνο πριν τη νίκη στις Πλαταιές. Πάνω στον ιερό βράχο, τα σημάδια της καταστροφής θύμιζαν στους Αθηναίους τη μεγάλη ήττα.

Η νίκη των Ελλήνων δημιούργησε μια μοναδική συγκυρία μέσα από την οποία η πόλη-κράτος της Αθήνας αναδείχθηκε σε κυρίαρχη δύναμη και απόλαυσε μια περίοδο πρωτοφανούς δόξας που άφησε το σημάδι της στον δυτικό πολιτισμό. Η λεγόμενη χρυσή εποχή της αθηναϊκής πολιτείας συνέπεσε με την ηγεσία του Περικλή (495-429 π.Χ.), ενός λαμπρού στρατηγού, πολιτικού και προστάτη των τεχνών, ο οποίος, με τις επιλογές του, μετέτρεψε την πόλη σε ηγέτιδα πόλη-κράτος και ακτινοβόλο πολιτιστικό κέντρο, σε έναν πραγματικό «προορισμό» της εποχής.

Ο Περικλής ήταν εκπληκτικός ρήτορας και κατάφερε να διευρύνει τόσο πολιτική όσο και την στρατιωτική επιρροή της Αθήνας. Παράλληλα αξιοποίησε τους πόρους της πόλης υποστηρίζοντας τον πολιτισμό και τις τέχνες για την ευρύτερη καλλιέργεια των πολιτών. Προσέφερε επιδότηση στα εισιτήρια του θεάτρου, αμοιβή για την ανάληψη αστικών καθηκόντων και πολλές άλλες δημόσιες υπηρεσίες. Με δική πρωτοβουλία και επίβλεψη, χρηματοδοτήθηκε η ανέγερση των σπουδαιότερων πολιτιστικών έργων της πόλης, ανάμεσά τους ο ναός της Αθηνάς Νίκης, το Ερέχθειο και φυσικά ο επιβλητικός Παρθενώνας. Εκτεταμένες παρεμβάσεις υλοποιήθηκαν επίσης στην Αγορά, η οποία μετατράπηκε σε μεγάλο δημόσιο συγκρότημα με έντονη εμπορική δραστηριότητα, που εξελισσόταν ανάμεσα σε ναούς, βωμούς και έργα τέχνης.

Παρά τα υπέροχα δημόσια κτίρια που διακοσμούσαν τώρα την πόλη, οι Αθηναίοι συνέχισαν να χτίζουν τα σπίτια τους με άναρχο τρόπο και οι κατοικημένες περιοχές γύρω από την Ακρόπολη και την Αγορά δεν είχαν ρυμοτομικό σχέδιο. Οι πολίτες της Αθήνας  προτιμούσαν ίσως τη δημόσια ζωή και τα λαμπρά δημόσια φόρα της πόλης, όπου βρίσκονταν για να συζητήσουν για τις επιχειρήσεις, την πολιτική, τα τρέχοντα γεγονότα ή τη φύση του σύμπαντος και της θρησκείας, γεννώντας έτσι την περιβόητη αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία.